[ปฏิบัติการหนังทุนน้อย / ฟิล์มไวรัส – เรียบเรียง / สำนักพิมพ์เอาตัวเป็นหนัง, มีนาคม 2550]

นับแต่กำเนิดภาพยนตร์ก็เป็นมรหสพที่ได้รับความนิยมแพร่หลาย  จนพัฒนาเป็นอุตสาหกรรมบันเทิงขนาดใหญ่  ซึ่งคนทั่วไปยากจะเข้าถึงการผลิต  ดังนั้นจึงมียักษ์ใหญ่เพียงไม่กี่รายที่คอยกำหนดแนวทางของหนังและรสนิยมของผู้คน 

กระทั่งเครื่องไม้เครื่องมือในการทำหนังมีขนาดย่อมและราคาเยาลงแล้ว  หนังอิสระที่มีรูปแบบแตกต่างจากกระแสหลักก็มีโอกาสแสดงตนมากขึ้น 

เช่นเดียวกับหลอดสีแบบพกพาซึ่งเป็นประดิษฐกรรมใหม่ในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ช่วยให้จิตรกรสามารถออกไปทำงานนอกสตูดิโออันทึบทึมได้สะดวก  จนเกิดงานจิตรกรรมที่เน้นความประทับใจฉับพลันสีสันจัดจ้านแบบอิมเพรสชั่นนิสม์ขึ้นมา  กล้องขนาดพกพาและฟิล์มไวแสงในทศวรรษ 60 ก็เป็นอุปกรณ์สำคัญที่ทำให้เกิดหนังของผู้กำกับกลุ่มนิวเวฟในฝรั่งเศส  กลุ่มนีโอเรียลิสม์ในอิตาลี  หรือคนทำหนังอิสระในอเมริกา 

กล้องและเครื่องเล่นวีดีโอในทศวรรษ 80 ช่วยหล่อหลอมคนบ้าหนังอย่าง สตีเว่น  โซเดอร์เบิร์ก, เควนติน  ทาแรนติโน่  หรือ โรเบิร์ต  โรดริเกซ ให้เติบโตมาเป็นคนทำหนังมือฉมังในยุค 90

ปัจจุบันเทคโนโลยีดิจิตอลในต้นศตวรรษที่ 21 ก็กำลังท้าทายผู้สร้างสรรค์ว่าจะใช้เครื่องมืออันแสนสะดวกและง่ายดายนี้ทำประโยชน์ให้เกิดคุณค่าใหม่ได้อย่างไร 

หนังสือ “ปฏิบัติการหนังทุนน้อย” ของคนบ้าหนังชาวไทยกลุ่มฟิล์มไวรัส  เก็บเกี่ยวหัวข้อที่พวกเขาเสนอไว้ก่อนกาลเมื่อ 10 กว่าปีที่แล้ว  มาไล่เรียงรวบรวมข้อมูลใหม่เป็นเล่มในยุคที่การทำหนังอิสระเป็นกิจกรรมอันเจนตา  เพื่อบอกเล่าตำนานของผู้บุกเบิกในยุคที่หนทางยังมืดแปดด้านสำหรับคนอยู่นอกระบบสตูดิโอ  เพราะปัจจัยสำคัญของการทำหนังคือเงินทุนก้อนโตสำหรับค่าใช้จ่ายสารพัด  เมื่อกระเป๋าแฟบแล้วจะทำหนังได้อย่างไร  คนเหล่านี้ปฏิบัติการเป็นตัวอย่างให้เห็นแล้วว่าสามารถทำได้จริง  เพียงแต่ต้องคิดใหม่ทั้งกระบวนการเพื่อให้เหมาะกับเงื่อนไขของตน  และใช้สมองกับหัวใจให้มากกว่าความเคยชิน 

เมื่ออ่านประสบการณ์ของผู้กำกับหนังทุนน้อยที่ประสบความสำเร็จแต่ละคนแล้ว  จะเห็นว่าไม่มีสูตรสำเร็จสำหรับการเริ่มต้นและเดินต่อ  ต่างคนต่างต้องผสมสูตรที่พอเหมาะกับตัวเอง  บางคนมุ่งแก้ไขปัญหาในเชิงธุรกิจ  จนกลายเป็นผู้กำกับและผู้อำนวยการสร้างบริษัทหนังอิสระที่เป็นแหล่งสนับสนุนผู้กำกับฝีมือดีในเวลาต่อมา  บางคนใช้ทุนจำกัดจำเขี่ยสร้างหนังสยองขวัญระดับตำนานที่ยากจะลืมเลือน  อย่างเรื่อง “Night of the Living Dead” และ “Carnival of Souls” 

ผู้กำกับฯ มากฝีมือหลายคนเริ่มต้นได้สวยจากหนังทุนน้อยก่อนที่จะไปทำหนังฟอร์มโต  อย่าง  ฟรานซิส  ฟอร์ด  คอปโปล่า  หรือ กิญแญร์โม่  เดล  โตโร่  ขณะที่การเริ่มต้นของบางคนกลายเป็นสัญลักษณ์ของหนังอิสระ  อย่าง  จิม  แม็คไบร์ด  หรือ จอห์น  แคสซาเวทส์  และบางคนก็เลือกที่จะเดินอยู่บนเส้นทางส่วนตัวโดยไม่ประนีประนอมกับสังคมวงกว้างเลย  อย่าง  ดีเรค  จาร์แมน  หรือ จิม  จาร์มุช  แต่ผู้กำกับบางคนก็ยังคงความเป็นตัวของตัวเองไว้ได้เสมอ  ไม่ว่าจะกำกับหนังทุนน้อยหรือทุนมากอย่างไรก็ตาม  อย่าง  ริชาร์ด  ลิ้งค์เลเตอร์, โจนาธาน  เด็มมี่  หรือ เดวิด  ลิ้นช์ 

หรือบางกรณีผู้กำกับฯ ที่ชอบทำเรื่องใกล้ตัวอย่างพฤติกรรมและความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์  ก็ใช้ทุนไม่มากอยู่แล้ว  เพราะไม่ต้องเปลืองค่ายใช้จ่ายไปกับงานสร้างด้านอื่นๆ มากนัก  เช่น  เวย์น  หวัง, นีล  ลาบิวต์  และ เฮนรี่  แจ็กกล็อม  เป็นต้น 

เพราะเป็นประสบการณ์ของการทำงานสร้างสรรค์ภายใต้ข้อจำกัด  หนังสือเล่มนี้จึงร่ำรวยไปด้วยทุนสมองราคาประหยัดมากมาย  ซึ่งไม่ใช่เฉพาะคนชอบดูหนังหรือคนทำหนังเท่านั้นที่ได้ประโยชน์  คนอ่านทั่วไปก็จะได้ตัวอย่างของแรงบันดาลใจด้วย 

อย่างน้อยก็เป็นการย้ำความเข้าใจให้เชื่อมั่นว่า  เงินเป็นแค่เครื่องอำนวยความสะดวก  แต่ไม่ใช่ผลสำเร็จของทุกสิ่งทุกอย่าง  การทุ่มเททำงานที่ตัวเองรักอย่างจริงใจสามารถทดแทนสิ่งที่ขาดหาย  และจะนำบางสิ่งที่นึกไม่ถึงมาเติมเต็มให้สมบูรณ์

เว้นเสียแต่ว่าจะไม่รักกันจริงเท่านั้น.

เขียน : 16/06/2007

[# อ่านบทความในหมวดเดียวกัน]